Ontwerp van de onderbouw

Best modelspoorfans,

Nu het ontwerp van de baan min of meer vast staat heb ik het afgelopen weekend het ontwerp van de onderbouw aangepakt. Na wat lezen zo hier en daar heb ik gekozen voor een open onderbouw. Een open onderbouw is in feite een raamwerk waarop de sporen en het landschap worden gemonteerd. De absolute tegenhanger is een gesloten plaat, te vergelijken met een tafel.

Door de verlaagde baan aan de achterzijde zijn toch wel grote stukken onder en boven het 0-niveau, zeg maar het stationsniveau is een tafel/plaat eigenlijk geen alternatief. Verder is de baan aan 3 zijden door muren ingeklemd en samen met het verhoogde landschap, moet ik erg goed letten op de bereikbaarheid van de baan. Een open frame heeft dat.

Ook wil ik proberen om de baan verhuisbaar te houden en moet ik dus op het gewicht letten. Ook daar heeft een open frame voordelen. Voor meer informatie over open frame zie het nproject.org . De foto's zijn van deze site gehaald en geven een goed voorbeeld.





Naast deze voordelen zijn er nadelen, er moet goed worden nagedacht over het ontwerp, immers de tracés moeten exct worden neergelegd. Overigens bieden de hedendaagse hulpmiddelen in de vorm van PC, wel een uitkomst, maar daarover meer.

Verder is het leggen meer werk, immers alles moet worden ondersteund en vast gezet. Even iets uitproberen is er niet zo bij.

Nu terug naar Mittelbrücke. Eigenlijk onderscheid ik 4 delen. Links en rechts de 2 delen van het uiteinde (cirkels) en het midden deel minder diep. Dit stuk wordt in 2 delen gemaakt. Het ziet er dan ongeveer uit als hieronder.

Mijn idee is om de 2 linkerdelen (oranje, groen, grijze balkjes) en rechterdelen (aqua, paars) onlosmakelijk aan elkaar te verbinden. Er komt dus 1 deling ongeveer in het midden van het diorama. Zo onstaan hopenlijk 2 "verhuisbare" delen. Bijkomend voordeel is dat de deling op een recht stuk komt in alle baanvakken.

Vervolgens ben ik met Microsoft Visio gaan tekenen en heb rechthoeken gemaakt varierend van 40 *40 tot 60 *60. Als ik 94 * 18 mm houten balkjes gebruik lijkt me dat stevig genoeg.


Voor een groter plaatje even aanklikken

Tijdens het tekenen bedacht ik me dat ik nogmaals eenn check wilde of de baan wel past op de onderbouw. Maar hoe dit te realiseren. Wintrack aan de ene kant, waarbij niet rechthoekige zijdes mijn inziens altijd maar een gok zijn en Visio anderzijds, daar kan je tot op de 1/2 mm nauwkeurig tekenen. Als oplossing heb ik Wintrack een plaat toegevoegd van 100 bij 0 cm. Dit tekent Winrtack als een lijn van 100 cm. Tekening geexporteerd en toen ingelezen in Visio. Daarna is het even verkleinen om de 100 cm lijn ook op schaal 100 cm te krijgen in Visio.

Als kontrole heb ik 2 stuks 24188 gemeten en die waren 371 mm (theoretisch 2*188 = 372). Nauwkeurig genoeg. Direct het plaatje vastgezet qua grootte. Onderstaand het resultaat van het ontwerp van het frame en de baan.

Volgend deel worden de plaatsing van de poten, de 3 hoeksversteviging en de aanschaf van het hout. Maar daarover later meer.

Groet en tot ziens, Michaël

Sporenplan Mittelbrücke deel 5, het plan

Beste lezer en modelspoorfan,

In deze post wil ik jullie de eerste keer het hele sporenplan laten zien. Het heeft heel wat gepuzzel en tijd gekost om e.e.a. goed in Wintrack te krijgen. Het programma is niet zo eenvoudig te doorgronden maar het lukte uiteindelijk. Het eerste plaatje is van de baan zoals hij eruit komt te zien.



Alleen de zichtbare sporen zijn aangegeven. Links is een station en met plein, met wat huizen en mogelijk een kerk. Achter dit plein komt een heuvel, berg om hoogte te geven aan de zijlijn die naar boven gaat. Station, plein en spoor op de voorgrond zijn op 0-niveau. Dit heeft mijn inziens een voordeel dat er een heel lang valk spoor te zien is, hetgeen de natuurgetrouwheid ten goede kan komen. Door de bochten is het spoor niet saai, eerder speels.
De zijlijn eindigt in een halte/kopstation. Het is de bedoeling om er met een railbus te gaan rijden. De hoofdlijn is ook goed zichtbaar over het hele front van de baan. De zijlijn ligt hoog en ligt wat verder naar achter.

Het volgende plaatje geeft een overzicht van de dubbele opvaal, met de keerlussen en het geknepen midden. Sommige noemen dit een hondebot vorm, wat idd wel klopt.



Aangezien ik maximaal met 4 treinen wil rijden (Delta 4F is voldoende), heb ik aan de achterzijde slechts 1 opstelspoor gemaakt. De railbus rijdt op en neer tussen Bensheim en halte, 2 treinen op het hoofdspoor en 1 op het opstelspoor, lijkt me voldoende.
Om voldoende hoogte te winnen links boven in de baan, de zijlijn kruist de hoofdlijn, zal de hoofdlijn vanaf de gebogen wissel links onder onder het 0 niveau zakken. Na de aftakking van de keerlus (linksboven in de hoek) daalt het spoor nog verder. Hierdoor onstaat in het midden van de baan, het diorama deel, voldoende ruimte voor steile bergen, een boogbrug ca 10 cm en rivier/beek.
Na het midden van het tunnel spoor, klimt de baan weer naar de rechterzijde van de baan. Bij de tunneluitgaan rechts is het 0-niveau weer bereikt. De beek is de optische scheiding naar het rechterdeel van de baan. Een hoogliggende halte, zeker 12 cm boven 0-niveau en weer bergen.



In het bijgaande plaatje zie je de zijlijn en het zichtbare deel op het 0 niveau. de brug in het midden van de zijlijn ligt 10 cm boven 0-niveau.

Via Wintrack komt naar voren dat er nergens een grote helling dan 3% is. Dat zit wel goed. Het kleinste verschil tussen hoofd en zijlijn is links boven. Het bedraagt een 6 cm. Voldoende als je zonder bovenlijning rijdt.



Tot slot nog een overzicht van alle sporen en scenery, tot zover het er nu instaat.

Ik ben benieuwd naar jullie reactie, opmerkinken enz. Laat graag even een berichtje achter.

De volgende stap is om het dubbele spoor een uit te leggen op de vloer van de kamer. Kijken of e.e.a. klopt qua maatvoering en hoe het eruit gaat zien. Ik ben benieuwd.

Groet, Michaël

Sporenplan Mittelbrücke deel 4, rijpatronen

Beste lezer en modelspoorfan,

In de vorige post heb ik het gehad over de baanvormen, die met name werden ingegeven door de vorm van de kamer. Deze keer wil ik wat verder in gaan op de rijrichtingen, rangeermogelijkheden en het hoofdlijn-zijlijn thema. Om te beginnen wil ik even wat punten terug halen wat ik met Mittelbrücke wil doen en bereiken.
Allereerst wil ik beginnen met het thema hoofdlijn-zijlijn. Mijn doel is om de hoofdlijn ook daadwerkelijk 2 sporig uit te voeren. De zijlijn wordt uiteraard enkelsporig en zal eindigen in een halte, tevens het einde van de lijn. Met rangeren heb ik niet zoveel. Daarom zullen er niet veel mogelijkheden zijn daarvoor. En ik denk dat met op de baan best wel 4 treinen kunnen rijden. Meer kan de Delte 4F ook niet aan.
Ook zal er geen schaduwstation komen. Wel plan ik een opstelspoor uit het zicht, zodat er van trein kan worden gewisseld. Als we nu tellen dan kom ik met 4 treinen mooi uit. 1 trein (waarschijnlijke een railbus) op de zijlijn. 2 rijdende treinen op de hoofdlijn en 1 op het opstelspoor.

Omdat ik lekker wil rijden, wil ik wel dat alle treinen in alle richtingen kunnen zijden. Keerlus of lussen zijn dus nodig. Onderstaand heb ik wat eerste schetsjes gemaakt.



In het eerste figuur staan eigenlijk alle mogelijkheden, zo lijkt het. Dubbelspoor, opstelspoortje en een keerlus. Overigens heb ik in alle plaatjes de zijlijn weg gelaten. Die kan immers zo bij het station worden afgetakt.
Nadeel van een keerlus is dat je wel de ene kant op kan keren, maar terugkeren kan eigenlijk niet. Daarom heb ik een tweede idee gemaakt, zie figuur 2.



Met de 2 keerlussen die elkaar kruisen zijn alle rijmogelijkheden aanwezig. Toen ik dit op een papiertje tekende onstond eigenlijk het 3-de idee. Namelijk om de keerlussen te integreren in de binneste baan van de hoofdlijn. Zie het volgende figuur.



Het plan wordt nu wat minder druk, terwijl de rijmogelijkheden gelijk blijven. Met dit idee was ik tevreden. Voordat ik met Wintrack aan de slag ging heb ik nog wel eerst de baan uitgerekt (zodat de lengte van de kamer wordt gebruikt) en in het midden ingesnoerd (zodat het smalle diorama deel kan ontstaan). Maar daarover meer in de volgende post.

Groet, Michaël

Sporenplan Mittelbrücke deel 3

Beste lezer en modelspoorfan,

In deze post ik ga wat verder in op de vorm van de baan. Doordat de kamer relatief lang is ten opzichte van de breedte van de kamer en de plaatsing van de kast, is het lastig om een rechthoekige opbouw te nemen. In de hoek een maximale maat van 250* 120 is mogelijk. Nadelen zijn de bereikbaarheid van de achterzijde en de in mijn ogen wat vreemde opbouw van de kamer.


Treinkamer met rechthoekige modelbaan, zie de krappe doorgang met de kast

Daarom ben ik eens wat verder ga kijken naar andere vormen. Andere basisvormen zijn L en U. Maar er blijft een basis probleem over, namelijk dat om een cirkel/bocht te maken je minimaal toch wel 1 meter nodig hebt. In bijgaande schetsen zie je een U en L baan in de kamer gesitueerd.


Treinkamer met U-vorm modelbaan, nog krappere doorgang met kast


Treinkamer met U-vorm modelbaan, kamer is erg veel trein en weinig bewegingsruimte.

Nog steeds was ik niet helemaal tevreden. Daar kwam nog bij dat ik het idee van een diorama mij erg aanstaat. Mogelijk omdat de nadruk daarbij licht op de scenery en wat minder op de elektronica en het rijden met de treinen.

Toen ik de plattegronden zo bekeek en het diorama idee daarin wilde verwerken kwam in tot een afgeschuinde, uitgerekte U vorm. Je zou het ook een hondebot vorm kunnen noemen. Aan beide zijde brede delen om te kunnen keren en een lang, smal tussendeel waar het diorama is geplaatst. In onderstaand plaatje is dit verder weergegeven met de maten.


Veel zichtruimte en bewegingsruimte is voldoende



Afmetingen modelbaan

Met deze opstelling blijft er relatief veel ruimte over in de kamer, er is veel zichtruimte (diorama) en als je in het midden een deling zou maken is het geheel ook nog verplaatsbaar/verhuisbaar. Kortom dit was een goede start.

Groet, Michaël

Sporenplan Mittelbrücke deel 2

Beste lezer en modelspoorfan,

In deze post wil ik graag wat meer laten zien van de ruimte die ik wil gaan gebruiken. Het is een kamer op zolder, of liever gezegd op de 2-de verdieping. Het huis heeft een lessenaarsdak, dus er is meer sprake van een gewone verdieping. Eigenlijk is het zelfs zo dat aan de voorzijde de kamer veel hoger is dan een normale kamer. De maximale hoogte is ruim 3 meter.

De diepte van de kamer is een kleine 4 meter en de breedte ruim 2 meter. Zie bijgaande plattegrond:


De foto's geeft een indruk van de kamer, met de lichtinval via het raam. (Samengesteld met


Raam, veel licht!!


Lange wand waarlangs de modelspoorbaan komt


Wand met kast, misschien ruimte voor een werkplek.

Alles bij elkaar ben ik best heel tevreden over de ruimte die ik kan benutten.

Sporenplan Bensheim

Dan nog een punt van geheel andere orde. In mijn zoektocht naar informatie over Bensheim ben ik op het "spoor" van het spoorplan gekomen. Via de site http://www.sporenplan.nl/ heb ik het gevonden. Overigens een aanrader, heel Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Frankrijk en nog meer staan er kompleet op als simpel diagram.

Onderstaande is de simpele voorstelling van Bensheim. Alle sporen staan erop en samen met luchtfoto's via google is het makkelijk te recontrueren hoe e.e.a. loopt en hoe groot het is. Overigens is het toch niet mogelijk om e.e.a. in verhouding te bouwen. Ik ben al blij als alle sporen passen in het emplacement. Maar daarover later zeker meer. Ik ga het eerst eens verwerken in Wintrack.




Groet en tot ziens, Michaël

Sporenplan Mittelbrücke deel 1

Beste lezer en modelspoorfan,

Mogelijk snij ik direkt het lastigste onderwerp aan bij onze hobby, het sporenplan. Zeker voor diegene, en ik ben een van hen, die niet vaak een baan plannen is het ontwerp van een goed sporenplan heel erg moeilijk. Immers er zijn zeer veel zaken om rekening mee te houden. In geval je niet voldoende hebt nagedacht en zaken doordacht kunnen de gevolgen groot zijn. Zelf je plezier in de hobby kan er danig door worden verpest.

Even een tussensprongtje. Als ik er nu aan terug denk was mijn sporenplan in mijn tienertijd niet goed. Saai, onvoldoende rijmogelijkheden, onwerkelijke situaties enz. enz. Daarom wil ik er nu lering uit trekken en zaken grondig aanpakken.

Laten we eerst kijken wat zoal bij een ontwerp komt kijken. Ik noem:

• Het thema van de modelspoorbaan, b.v. hoofd-, zijlijn, berg of vlakke land enz.
• Het tijdvak waarin de baan wordt opgebouwd.
• Veel rijden of juist rangeren.
• Graad van automatisering
• Staat techniek of juist het bouwen van de scenery voorop.
• In welke ruimte wordt de baan gepland en hoe staat het met de toegangelijkheid
• Welke schaal.
• Hoeveel tijd en geld wil en kan je besteden aan je hobby.
• En hoeveel ervaring heb je zelf in het bouwen van een baan.

Al met al heel wat vragen om te beantwoorden. Nu kan ik een lange verhandeling houden welke mogelijk ik allemaal heb afgewogen, maar dat is niet erg interessant. Daarom mijn uitgangspunten op een rij. Overigens is de lijst van antwoorden tot stand gekomen na veel te hebben gelezen, plannen bekeken en nadenken over wat ik nu zelf wil.

Bij het ontwerp ben ik uitgegaan van:

• Landschap in middengebergte stijl of omgekeerd, geen hoog gebergte noch laagland, dus dan wordt het heuvellandschap
• Tijdvak jaren 50-60 van de 20-ste eeuw
• Duitse treinen DB, daar is lekker veel van.
• Uitsluitend diesel en stoom tractie, dus geen bovenleiding. Heeft als voordeel dat je wat hoogte bespaard bij kruisende rails.
• Lange smalle baan met veel frontale breedte, kom ik op terug.
• Maximale breedte baan 3,80 meter, de kamer is niet breder.
• Dag en avond/nacht baan. Geen winterlandschap
• Naast een hoofdlijn (2 sporig?) ook een zijlijn met een eind halte
• Alternatief kan voor de halte kan zijn een zandafgraving, fabriek of iets dergelijks
• Beperkt aantal treinen. Ben wel geinteresseerd in techniek, maar wil me niet vastbijten in de elektronica of hele hoge kosten.
• Märklin,
• HO
• ......en C-rails, alhoewel ik overweeg nog over te stappen naar K
• Delta systeem, dus maximaal 4 treinen.
• Wel een opdeling in baanvakken, zodat een bepaalde lichte automatisering mogelijk is. Maar ik heb geen enkel idee wat ik moet doen...
• Scenery niet te overdreven, niet volproppen.
• Deling maken tussen de diverse delen van de baan. Ik denk dat ik 3 delen kan maken
• Modelspoorbaan verhuisbaar maken, in 2 of 3 delen.
• Kosten in de gaten houden, ik heb veel meer hobbies die geld kosten.
• Interessant rijpatronen voor de treinen, dus keerlussen.
• Naast station, plein en wat huizen, ook de Mittelbrücke
• Geen rijdende auto's of andere mecahnisatie op de baan, treinen en lampjes moeten het doen.
• Seinen ja natuurlijk
• Weatheren, ga ik proberen
• Nieuw en 2-de hands materiaal mogen door elkaar lopen
• Tunnels, ja anders wordt het onrealistisch in het groot bedrijf zijn bochten enz veel ruimer enz.

Oeps dat is wel een hele lijst van wensen. Moeilijk om daar aan te voldoen, ik ga een poging wagen. In de komende posts zal ik verder laten zien hoe mijn ontwerp er uit gaat zien. De eerst post zal gaan over de ruimte die ik ter beschikking heb, die heeft namelijk heel wat invloed om mijn keuzes en de vorm van de baan.


Zomaar een voorbeeld van een eenvoudige C-rails layout via Flickr

Groet, Michaël